-
De Fata Morgana
Ik ga je uitleggen hoe dit enorme eiland, op Groenland na het grootste ter wereld, de inzet werd van een schimmenspel vóór de oorlog, dat terecht werd aangeduid als een luchtspiegeling en hoe dit na de oorlog nog eens een keer ten tonele werd gevoerd om de koloniale belangen van Nederland te dienen. Je krijgt te maken met mijn opa als lid van een commissie die een rol speelde in dat schimmenspel. Het beschrijft voor opa de situatie van 1934, dus 2 jaar na terugkeer in Nederland. Om bij opa te beginnen geef ik je een citaat uit een van de brieven van Oom Wim uit Nieuw Zeeland: “Mijn vader…
-
De kranslegging
Het is voorjaar 1934. Wim Engel en familie wonen in Den Haag, inmiddels na 2 verhuizingen in de Kwikstaartlaan nr 6. Onthoud dat adres. Diverse kranten melden het leggen van een krans door de Vaderlandse Club bij het graf in Delft van de in maart gestorven koningin moeder Emma. Deze regentes na de dood van Willem III was erg populair onder de koningsgezinde Vaderlandse Club, zo blijkt, want ze lieten met het vliegtuig (de Pelikaan) een krans uit Batavia overkomen en stuurden voor de ceremonie hun allerbeste voormannen. Subtiel…. op de tweede rij mijn opa en oma. Het artikel Nu gaat het mij niet alleen om deze gebeurtenis, maar meer…
Dit vind je misschien ook leuk
Stadhuis in gevaar
Nieuw werk aan de stamboom
Nieuw Zeeland connectie
-
De afschriften
Gek, hoe die dingen gaan. Toen ik vorig jaar mijn nichtje vertelde over ‘mijn opa in de oorlog’, was haar reactie: “Ehhh oom, Je gaat me toch niet vertellen dat …. mmm… moeten we ons ergens zorgen over maken???” Mijn reactie was toen ontkennend, want in alle oorlogsdocumenten die ik had waren wel veel bijzonderheden te vinden om die onbekende opa een beetje te leren kennen, maar er was niets dat er ook maar op wees dat hij ‘fout’ was in de oorlog. Als het erom ging eerder het tegendeel…. pfff!!! Maar nu moet ik daar tóch nog een kanttekening bij maken, waarbij het meer gaat om wat vóór die…
-
Wat de Vaderlandse Club wilde
Je zit je nu af te vragen: “Serieus??? Welke kant wil hij op met al die verhalen over de politiek van Nederlands Indië?” Dusssss …. ik zal je kort vertellen wat men vond in die Vaderlandse Club en tegelijk duidelijk maken wat dat van doen heeft met Opa Wim Engel senior. Eerst die club Enerzijds heeft deze vereniging de naam te danken aan het discussieclubje waarmee het allemaal is begonnen. Anderzijds was die afkorting te goed om de kans niet te missen, te worden gezien als club met de nieuwe VOC mentaliteit. Vooralsnog heb ik geen bewijs dat mijn opa er toen bij was, maar zeker is, dat hij in…
-
Holland eerst
Ofwel: Hoe een clubje een politieke partij werd Nee inderdaad, geen prettige titel. In dit tijdgewricht en politieke klimaat horen we over ‘America First’, maar denk niet dat Trumpianen aan de overkant van de oceaan het alleenrecht hebben op dit motto. Ook Nederlanders kunnen er wat van. En …. als het gaat om Indië : toen kónden er wat van…. Tussen je oren Kolonialisme heet het, en dat is veel meer dan een aardrijkskundig of historisch fenomeen. Dit is een noodzakelijke toelichting op de situatie, waarin zich 100 jaar geleden mijn grootouders bevonden…. Kolonialisme zit evenveel in de hoofden van kolonialen. Ook aan opa Wim Engel senior en zijn gezin…
-
Engel & Co
De NHM figureert op diverse manieren in het verhaal van mijn grootouders in Indië. NHM is de Nederlandse Handel-Maatschappij, een import-export bedrijf dat de financiële situatie moest verbeteren. Door de koning opgericht in 1824 en nog steeds beïnvloed door het hof in de tijd waarover ik spreek, de jaren ’20 van de twintigste eeuw. Dat ging pas echt goed, toen Willem 1 het monopolie op opium aan de NHM gaf. Spoedig kwam daar textiel bij en dankzij het bankoptreden dat de NHM ging doen kwam in Nederland de textiel industrie van de grond. Koffie, thee, suiker, specerijen en tabak waren er al eeuwen. Multatuli klaagde in zijn Max Havelaar de…
-
Indië
We moeten het hebben over Indië. Niet India, niet Indonesië, maar Indië, een zéér specifiek begrip, gebruikt door mijn voorouders en vele anderen. Zo’n theoretisch artikel als dit is natuurlijk helemaal niet nodig. Excuses, het ligt aan mij. Ik meen dat het nodig is om het verhaal van de familie Engel wat context te verschaffen. Een historisch verantwoord artikel wordt het nu óók weer niet, maar tóch een kleine inkijk. Zie het als een vooruitblik op nog te schrijven blogs…. Kolonie????. Een land dat botweg een ander land aan de andere kant van de wereld betitelt als haar bezit, dat is al verbazingwekkend genoeg. Landjepik op grote schaal. En minder onschuldig dan het spelletje…
-
Ups and Downs in Indië
Een bericht over de carrière van mijn opa. Volgens mij is het niet altijd even soepel verlopen. De beloftes waren mooi, maar de werkelijkheid had andere plannen. Uit documenten die ik vond blijkt, dat hij in december 1920 vernam ergens in maart 1921 te kunnen beginnen met werken voor ‘den Gouverneur Generaal’ en dan wel als ‘gegradueerd ambtenaar’. Zeg maar een ambtenaar met een studie en aangezien mijn opa goed was in rekenen en boekhouden kun je een beeld maken van het soort werk dat van hem verwacht werd. In zijn eigen archief bewaarde hij brieven, waaruit blijkt dat de Minister van Koloniën hem aanstelt bij de Staatsspoor- en Tramwegen.…
-
Militair op locatie
Ik had de bedoeling om per standplaats te werken, maar zover is het nog niet. Mijn opa was 15 jaar lang militair. Hij begon als soldaat en eindigde als eerste luitenant. De foto bij dit artikel toont hem in 1915 toen hij die laatste titel net binnen had. Zelf schrijft hij op de achterkant dat het september is en dat hij met mannen van het 3e Departement van de 9e Infanterie op 3 daagse fietstocht was. De Eerste Luitenant lijkt de hoogste in rang te zijn geweest, want Wim Engel zit op deze foto pontificaal in het midden van de groep. Ik heb enige tijd met de gedachte gespeeld dat…
-
Vluchtelingen
Eerste Wereldoorlog, het ging al snel fout. Het front tussen Duitsers en Fransen lag in hoofdzaak ten zuiden van de Belgische grens. Antwerpen echter was van groot strategisch belang. Begin oktober viel de stad in handen van de Duitsers. Naar schatting vluchtten toen 40.000 soldaten en 1 miljoen Belgische burgers (!!) richting Nederland. Een van de steden waar erg veel Belgen werden opgevangen was Amersfoort, dat werd omgedoopt tot ‘Belgenhoofdstad van het land’, niet vreemd, dat daar later in 1938 het Belgenmonument werd onthuld. Liefst 19000 werden er opgevangen. De meesten van hen waren militairen, die konden verblijven in de Juliana van Stolberg kazerne (inmiddels heeft het een herbestemming en…
-
Vrijwillige Dienst
In mijn vorige verhaaltje meldde ik, dat ik van Wim Engel sr geen schoolgegevens kon vinden. Als na die tijd iets over hem wordt verteld in verband met zijn ‘intrede’ in het Nederlandse leger van 1905, dan is hij als 19 jarige blijkbaar ‘zonder beroep’. Ik kan alleen raden wat dat betekent. Hij was de oudste zoon de enige zoon – van een kleermaker in een geslacht van Amsterdamse kleermakers. Waarachtig zou je denken dat hij tegen z’n 19e toch wel een beroep geleerd had en dat zou heel waarschijnlijk het beroep van de ‘vaderen’ zijn: Kleermaker. Bij Wim Engel zie ik daar niets van. Geen zin? Geen kans? Geen…
-
De vroege jaren van Wim
Het vreemde is er een beetje af. Ik ben er in geslaagd om het leven van Wim Engel sr veel verder te traceren dan ik ooit had gedacht. Als we bij het begin beginnen, hij is geboren!! Wereldschokkend is dat niet, aangezien geboren worden een voorwaarde is om tot een leven te komen, maar je kunt het toch maar vinden in de diverse archieven…. Ouders Zijn ouders zijn anderhalf jaar daarvoor getrouwd. De huwelijksakte luidt: “Op heden zestien October Achttienhonderd Vier-enTachtig, zijn voor ons ondergeteekende Ambtenaar van den Burgerlijken Stand der Stad Amsterdam, in het huis der Gemeente, verschenen, ten einde een Huwelijk aan te gaan, Cornelis Engel, kleermaker, geboren…
