LBD
-
Naar de OLV Toren
Het is 1 september 1939. Iedereen in Europa beseft: het wordt oorlog. In Amersfoort komt een telegram binnen, weliswaar via de Commissaris van de Koningin (Bosch van Rosenthal) maar direct van de regering. Alle steden moesten direct en permanent alle luisterposten bezetten die er waren. Ineens was Hoofd zijn van de Luchtbeschermingsdienst een 24/7 baan geworden. En dat niet alleen, op eerder verzoek van Jacometti werd nu een eigen hoofdkwartier ingericht: De bekende Onze Lieve Vrouwe Toren in het oude centrum van de stad. Blijkbaar heeft Wim Engel op 31 augustus een brief geschreven. Dat document heb ik niet gevonden. Hoe dan ook, B&W hebben besloten dat hij moet verhuizen.…
-
Stadhuis in gevaar
De eerste activiteit van mijn opa als Hoofd van de LBD was weliswaar het op last van de burgemeester en van de Inspecteur samenstellen van lijstjes met telefoonnummers, maar het eerste ‘werk’ dat van hem zelf uitging was een waarschuwing aan de gemeente wat betreft het Stadhuis en de omliggende gebouwen. Die zouden onvoldoende beschermd zijn en gevaar lopen bij luchtaanvallen. Het zijn dus de eerste uitingen van Wim Engel, Hoofd LBD, die ik kon vinden in de dossiers. Ik parafraseer: “In tijden van oorlog zal zeer veel van het gemeente personeel moeten worden gevergd. In dat geval moet natuurlijk ook voor hun veiligheid gezorgd worden. Het personeel moet op…
-
Alarms en telefoons
Een van de eerste documenten die ik bij onderzoek in het Archief Eemland onder ogen kreeg was een lijstje met telefoonnummers. Ongelooflijk, destijds hadden ze aan 4 cijfers genoeg. Het duurde even voor ik het überhaupt herkende als een lijstje telefoonnummers. Langzamerhand verschenen er meer documenten uit ongeveer diezelfde periode. Ook vanuit andere dossiers werd duidelijk dat het niet ging om dé lijst van Amersfoort, maar om een zeer specifieke lijst, bedoeld voor leden van de Luchtbeschermingsdienst. Op het voorbeeld komt óók mijn opa voor, dus bij deze weet je het huistelefoonnummer van de familie Engel, Van Hogendorplaan 7 te Amersfoort. Inmiddels weet ik, dat het alarmsysteem de allereerste klus…
-
Het jaar van Jacometti
Johan Henri Azon Jacometti was de directe voorganger van mijn opa als Hoofd van de LBD. Hij is op tragische wijze gesneuveld tijdens de invasie van de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog. Hoofdzakelijk om die reden kreeg hij naar mijn indruk een eigen Wikipedia artikel, waarin ook zijn militaire carrière bij de infanterie in Indonesië wordt belicht. De eerste fase hiervan loopt vrijwel gelijk op met die van mijn opa, dat wil zeggen: hij begon in 1907 en werd ietsje eerder, in 1914 benoemd tot eerste luitenant. Na 1921 was mijn opa gestopt als militair, terwijl hij het bracht tot kapitein. Als majoor in 1935 beëindigde hij zijn militaire loopbaan…
-
Organisatie van de LBD
Een korte blik op de organisatie van de luchtbeschermingsdienst is nodig om te begrijpen met wie mijn opa te maken kreeg vanaf augustus 1939. Het schema dat je bij dit bericht zag staan geeft daar een redelijk goede indicatie van. Ik heb dit letterlijk overgenomen uit schema’s die ik vond in de documenten van JHA Jacometti, Hoofd nr 2 van de LBD. Jacometti zag de noodzaak in van een professioneel opgezette dienst om snel en effectief in te grijpen in geval van nood bij luchtaanvallen. Je begrijpt, waarom als hoofd van die dienst iemand met militaire achtergrond was gekozen. De kern van de LBD moest een overzichtelijk en klein ploegje…
-
Plannen voor de LBD
Veel werk van Fischer en anderen is nodig om in Amersfoort te komen tot een luchtbeschermingsdienst. Er bestond eerder niets in de trant van Luchtbescherming en in de eenentwintigste eeuw bestaat de opvolger ervan – de BB – óók niet meer, dus het lijkt mij goed om van het ontstaan ervan zo kort mogelijk een samenvatting te geven. Deze activiteit gaat vooraf aan de aanwezigheid van mijn opa in Amersfoort, maar dit kan ik gebruiken als verwijzing en zo herhalingen voorkomen. Acties voor de LBD In vredestijd kon je je al voorbereiden en zorgen dat er een of ander systeem van waarschuwing bestond, zoals een radio-ontvangtoestel of netwerk van speciale…
-
De Luchtbescherming
Vanaf het moment dat mensen met machines konden vliegen bedachten ze natuurlijk óók hoe je daar oorlog mee kon voeren. Voor het eerst werd dat duidelijk tijdens de Eerste Wereldoorlog, met figuren als de Rode Baron , een oorlog die Nederland ‘van de zijlijn’ kon volgen en net in de periode dat mijn opa deel uitmaakte van de Infanterie. Toen de Duitse Luftwaffe in april 1936 een vernietigend bombardement aanrichtte in het Spaanse Guernica was het onmogelijk te ontkennen, dat bescherming een must was. Deze schade vanuit de lucht was dermate verwoestend dat er in de snel groeiende steden van de wereld behoefte ontstond om zich er op zijn minst…
-
Luchtbescherming Amersfoort
Tijdens en vlak vóór de tweede wereldoorlog was Wim Engel Hoofd van de de DIENST Luchtbescherming , gemeente Amersfoort. Ik heb daarover veel informatie verzameld om een beter beeld te krijgen. Op deze pagina krijg je inzage in die gegevens, die uit bronnenonderzoek stamt, waaronder diverse publicaties. In die periode van tweeënhalf jaar, dat hij Hoofd was van deze dienst hebben zich de nodige dramatische ontwikkelingen voorgedaan. Onder in het weergegeven spreadsheet zie je diverse TABs die telkens een filter geven op één van de aspecten waarmee Wim Engel te maken kreeg. Gelieve deze informatie discreet te behandelen. Ik maakte er niet voor niets een beschermde pagina van. Successievelijk krijg…
