LUCHTBESCHERMINGSDIENST AMERSFOORT.

Algemeene Order tot het nemen van maatregelen tegen luchtgevaar.

Ingevolge Regeerings-opdracht moeten in de daarvoor in aanmerking komende plaatsen in ons land luchtbeschermingsdiensten worden opgericht. Deze diensten hebben ten doel de burgerbevolking te beschermen tegen de gevolgen van eventueele luchtaanvallen, hetzij dat deze het gevolg zijn van een directe actie, dan wel van zgn. vergissingen of vliegtechnische noodzaken.
Deze l.b.d. (luchtbeschermingsdienst) draagt een uitsluitend burgerlijk karakter, staat onder leiding van civiele autoriteiten en oefent zijn dienst uit onder gezag en verantwoordelijkheid van den betrokken burgemeester (zie voor Gemeenteverordening luchtbeschermingsdienst model 9381).
Ten einde een juist begrip te geven van de werking van dezen dienst moge onderstaande Algemeene Order dienen.

Zoodra in de gemeente Amersfoort ten bureele van het Hoofd l.b.d. het waarschuwingssein “Luchtgevaar aanwezig” wordt ontvangen, zal dat Hoofd, den Burgemeester, de verschillende Hoofden van Openbare Gemeentediensten ( a.gasbedrijf, waterleiding en electriciteitsbedrijf, b. brandweer, c. politie, d. geneeskundige dienst, e. reinigings- en ontsmettingsdienst, f. gemeentewerken), en Hoofden van Hulpdiensten ( a. Roode Kruis, b. E.H. B.O., c. Burgerwacht, d. Padvinders, e.Roode Ster (Dierenverzorging) en de Hoofden l.b.d. in de omliggende Gemeenten doen waarschuwen (Hoogland, Leusden, Stoutenburg, Soest en Hoevelaken). Wederkeerig zullen de Hoofden l.b.d. in de omliggende gemeenten aan het Hoofd l. b. d. Amersfoort, kennis geven van eventueel door hen opgenomen seinen.

Het vorenbedoelde waarschuwingssein “Luchtgevaar aanwezig” wordt gegeven door den militairen luchtwachtdienst, die over speciale waarnemings-organen beschikt en voor wat betreft haar waarnemingen en inlichtingen met den l. b. d. samenwerkt.
Het sein “Luchtgevaar aanwezig ” wordt gegeven langs radiografischen weg op een door den Minister vastgestelde golflengte (1070 m station Scheveningen) in morseseinen ( — — —). De normale omroepstations Hilversum en Huizen geven verder zooveel mogelijk de bewegingen en richting der vliegers aan.
Wanneer de kans van een luchtaanval op Amersfoort bestaat, zullen de verschillende hoofden van diensten hiervan worden onderricht, waarna zij onverwijld maatregelen moeten nemen, opdat al. de voor hulpverleening aangewezen leiders en het personeel zich gereed maken om ten spoedigste hunne posten te bezetten. De radiocentrale verleen hierbij hulp, door een codewoord uit te zenden.

Zoodra in de gemeente Amersfoort het Hoofd van den l. b. d. zulks noodig acht, geeft hij aan de bevolking het alrmsein “Luchtalarm”. Dit sein bestaat uit lang aangehouden signalen met stoomfluiten of sirenen van diverse fabrieken te Amersfoort. Het wordt gegeven op onderscheidene plaatsen zoodat de inwoners van Amersfoort van het luchtgevaar terstond op de hoogte worden gebracht (Phoenix brouwerij) Smalle pad, Polak, Nijverheidsstraat, Gasfabriek,  Spoorwerkplaats op stationsemplacement, Hapam Heiligenbergerweg. (Door een microfoon van de radiocentrale, geplaatst op het bureel van het hoofd l. b. d. zal worden medegedeeld dat het signaal “luchtalarm” is afgegeven en de bevolking met enkele woorden op haar verplichting worden gewezen.

Amersfoort is verdeeld in drie sectoren. In gevaren- sector I bevindt zich het stationsemplacement, in gevaren- Sector II de infanterie-Kazerne, in gevaren-sector III de Kazerne bereden wapens. Ook de randgemeenten geven overeenkomstige signalen, zooals deze door de Hoofden l.b. d. ter plaatse zijn vastgesteld.
Bij het ontvangen van deze signalen moeten de voor hulpverleening aangewezen hoofden, leiders en personeel op hun posten zijn, zoodat uitvoering is gegeven aan hetgeen ter zake is voorgeschreven in de geldende instructies.

De algemeene aard van deze maatregelen moge blijken uit de volgende toelichtingen •

  1. Zoodra oorlogsgevaar (vóór-mobilisatie) aanwezig is, zal de kunstverlichting d.w. z. straatverlichting en uitstralende particuliere verlichting zooveel mogelijk worden beperkt. (zie Verordening tegen uitstraling van licht 9387).
    Wanneer nadat het sein “Luchtgevaar aanwezig” ontvangen is, nadere berichten worden medegedeeld omtrent een mogelijke luchtaanval op Amersfoort, zal de straatverlichting en elke buitenverlichting geheel worden gedoofd op bevel van het hoofd l.b.d., volgende regelen en de instructies, vastgesteld door den Directeur van de gasfabriek (na gehouden overleg met Techn. Ambt. van de P.U.E.M.) en in overleg met het Hoofd l. b. d.
  2. Door de bevolking moet gezorgd worden, dat de particuliere verlichting niet naar buiten uitstraalt (In de gebouwen blijft dus de toevoer van electriciteit of gas bestaan). Aan de bevolking is kennis gegeven van de verplichte en de voor hun lijfsbehoud wenschelijke maatregelen door hem zelf te nemen. (zie de Verordening op de persoonlijke diensten model 9384).
  3. de Hoofden van Openbare Gemeentediensten en de Hoofden van de Hulpdiensten vlier medewerking voor den l.b.d. werd verzocht en wier functie wordt geregeld bij afzonderlijke instructiën, zullen het noodige verrichten en alles in gereedheid brengen, dat op de eerste waarschuwing uitgerukt kan worden. Manschappen ‘ hoofden of leiders, die bij eenig onderdeel van den l. b. d. zijn ingedeeld en bij het ontvangen of bekend worden van het sein “Luohtalarm” niet op hun aangewezen post en zijn, begeven zich in het voorgeschreven tenue alsnog onverwijld daarheen (Radiocentrale zal met seinen enz. snel de waarschuwing kunnen doorgeven).
  4. De beide radio-ontvangposten opgesteld in het bureel van het Hoofd l. b. d. blijven bij oorlogsgevaar voortdurend bezet.
    In verband met de mogelijke uitzending op drie verschillende golflengten n.l. 1070, 1875 en 296 m en de kans op onklaar worden van een der zenders, zal het raadzaam zijn om meerder radiotoestellen, elk op een verschillende golflengte afgestemd te houden en te doen bedienen. Ook de radiocentrale zal zijn toestellen ter beschikking stellen, waartoe een post aldaar door het Hoofd l. b. d. zal worden geplaatst. ( Zie speciale instructiën voor de Waarschuwings- en Alarmeeringsdienst model No.9J89).
  5. Komen vliegtuigen of luchtschepen in de richting Amersfoort, dan zullen zij door de uitkijk- of luisterposten geplaatst op + 40 km van de stad, worden opgemerkt en zal hun beweging en richting aan het Hoofd l. b.d. Amersfoort per telefoon worden gemeld. Deze uitkijk- of luisterposten zijn geplaatst te Apeldoorn en Tiel. Ook zijn uitkijk- of luisterposten in de nabijheid van Amersfoort geplaatst op de Watertoren, op de Uitzichtstoren te Soest en op de Pyramide van Austerlitz.
    Een goede uitkijk luisterpost dient door meerdere personen, onder bevel van een leider, bezet te worden. een veldkijker behoort tot de uitrusting van den leider en een hulptelefoonverbinding tot de uitrusting van den post. Het is noodzakelijk om deze posten te kiezen in een rustige omgeving, teneinde met succes ook door middel van gehoorwaarnemingen luchtschepen te kunnen opmerken.
    Omtrent buiten de gemeente gelegen posten wordt, omtrent de plaatsing in overleg getreden met de Hoofden l.b.d. aldaar. In de Kringgemeenten om Amersfoort zijn ook waarnemings- en luisterposten opgesteld door de Hoofden l. b. d. aldaar en heeft onderlinge wisseling van berichten steeds plaats.
    Wordt nadering van luchtschepen of vliegers in de richting van Amersfoort, door de op ± 40 km van Amersfoort geplaatste luister- en waarnemingsposten aan het Hoofd l. b. d. Amersfoort gemeld, dan doet hij het alarmsignaal “Luchtalarm” geven voor de bevolking.
    Dit signaal bestaat uit het omschreven aangehouden fluiten der sirenes etc. als vermeld op blz. 1.
  6. De bevolking heeft zich op dit signaal gereed te maken , teneinde de gevolgen van een luchtbombardement te ontgaan. Zij begeeft zich in de schuilplaatsen en wacht het signaal af: “luchtalarm geeindigd”. Zij, die zich op straat bevinden, begeven zich met bekwamen spoed naar de Algemeene bomvrije en gasvrije onderstanden, die in elke Sector I, II en III worden ingericht en die ten tijde van oorlog (oorlogsgevaar) kenbaar zullen zijn aan borden met opschriften en gekleurde lantaarns. Van hetgeen de bevolking van het dreigend luchtgevaar behoort te weten, wordt ten tijde van oorlog of oorlogsgevaar, verwezen naar de “Aanwijzingen omtrent door de inwoners te treffen maatregelen en te volgen gedragregels” (Model 9395).
    Deze aanwijzingen worden aangeplakt en aan de bevolking verstrekt, doch aangezien het noodig is, de bevolking reeds in vredestijd met het Luchtgevaar vertrouwd te maken , rekent de l. b. d. het tot zijn taak, reeds thans over te gaan tot het geven van inlichtingen op groote schaal en het voeren van practische propaganda voor den l. b. d. De wijze waarop deze propaganda zal worden gevoerd, wordt nader bekend gemaakt.
    In overleg met den Directeur van Openbare Werken worden de openbare schuilplaatsen nader bij afzonderlijke instructie aangegven en worden maatregelen genomen , om deze schuilplaatsen t.z.t. aan het gestelde doel te doen beantwoorden.
  7. Ontvangt het Hoofd l. b. d. bericht dat het directe dreigende luchtgevaar voorbij is, dan laat hij afgeven het signaal “luchtalarm geeindigd”.
    Hebben de vijandelijke vliegtuigen het land verlaten, dan wordt het sein “luchtgevaar geweken” geegeven volgens de code •••:..•••….•••.
    Ter waarschuwing van de bevolking doet het Hoofd l. b. d. wanneer het·direct dreigend luchtgevaar voorbij is, de kerkklokken luiden, dit is voor de bevolking het signaal , dat zij de schuilplaatsen kunnen verlaten.

BLAD 4 ONTBREEKT

… hulpziekenhuizen aangewezen en ingericht.

In de kring-gemeenten om Amersfoort heeft de organisatie van den l.b .d. onder leiding van de daartoe aangewezen plaatselijke hoofden en onder het gezag van de burgemeesters op overeenkomstige wijze plaats . Alleen Soest is echter in dezelfde gevarenklasse geplaatst als Amersfoort, de andere gemeenten in lagere gevarenklassen Samenwerking en wederkeerige hulpverleening moeten steeds volledig verzekerd zijn.

Tenslotte zij er in deze Algemeene Order op gewezen, dat het medegedeelde slechts de algemeene lijnen, te volgen door den I.b.d. weergeeft.
Aan het Gemeentebestuur van Amersfoort is thans de taak om de noodige Verordeningen of Nood-verordeningen volgens de aangegeven schemata voor te bereiden en vast te stellen ten einde die t.z.t. te kunnen afkondigen en in werking te doen stellen en de benoodigde gelden voor de l.b.d. beschikbaar te stellen.

Het personeel van den  l.b.d. krijgt een uniform kenteeken, hetwelk in vredestijd bij oefening en in tijd van oorlog of oorlogsgevaar bij het in dienst zijn, gedragen moet worden. groene Het kenteeken zal bestaan uit een witte arband bedrukt met een / granaat of rood kruis en met in zwart “luchtbeschermingsdienst Amersfoort” en de aanwijzing betreffende taak of onderdeel.

Het Hoofd v/d Luchtbeschermingsdienst,

H.A. Fischer

AMERSFOORT, Februari 1935 .

Gezien De Burgemeester.