-
Het jaar van Jacometti
Johan Henri Azon Jacometti was de directe voorganger van mijn opa als Hoofd van de LBD. Hij is op tragische wijze gesneuveld tijdens de invasie van de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog. Hoofdzakelijk om die reden kreeg hij naar mijn indruk een eigen Wikipedia artikel, waarin ook zijn militaire carrière bij de infanterie in Indonesië wordt belicht. De eerste fase hiervan loopt vrijwel gelijk op met die van mijn opa, dat wil zeggen: hij begon in 1907 en werd ietsje eerder, in 1914 benoemd tot eerste luitenant. Na 1921 was mijn opa gestopt als militair, terwijl hij het bracht tot kapitein. Als majoor in 1935 beëindigde hij zijn militaire loopbaan…
-
Organisatie van de LBD
Een korte blik op de organisatie van de luchtbeschermingsdienst is nodig om te begrijpen met wie mijn opa te maken kreeg vanaf augustus 1939. Het schema dat je bij dit bericht zag staan geeft daar een redelijk goede indicatie van. Ik heb dit letterlijk overgenomen uit schema’s die ik vond in de documenten van JHA Jacometti, Hoofd nr 2 van de LBD. Jacometti zag de noodzaak in van een professioneel opgezette dienst om snel en effectief in te grijpen in geval van nood bij luchtaanvallen. Je begrijpt, waarom als hoofd van die dienst iemand met militaire achtergrond was gekozen. De kern van de LBD moest een overzichtelijk en klein ploegje…
-
Plannen voor de LBD
Veel werk van Fischer en anderen is nodig om in Amersfoort te komen tot een luchtbeschermingsdienst. Er bestond eerder niets in de trant van Luchtbescherming en in de eenentwintigste eeuw bestaat de opvolger ervan – de BB – óók niet meer, dus het lijkt mij goed om van het ontstaan ervan zo kort mogelijk een samenvatting te geven. Deze activiteit gaat vooraf aan de aanwezigheid van mijn opa in Amersfoort, maar dit kan ik gebruiken als verwijzing en zo herhalingen voorkomen. Acties voor de LBD In vredestijd kon je je al voorbereiden en zorgen dat er een of ander systeem van waarschuwing bestond, zoals een radio-ontvangtoestel of netwerk van speciale…
-
Rust in Soest
Zonder een direct aanwijsbare reden vertrekt Wim Engel met zijn gezin vanuit Den Haag naar Soest, Tijd voor een pauze, zal hij gedacht hebben. Of is hij een van de vele uit de partij gezette leden geweest? Is hij er zelf uitgestapt? Spijtoptant?? Wie het weet mag het zeggen.. Behalve een zin uit een brief van oom Wim heb ik niets dat erop wijst: “Wij verhuizen naar Soest omdat mijn moeder (Oma Engel) veel last had van rheuma en het spit. Zandgrond zou goed zijn: inderdaad, want ze heeft het niet meer gehad toen we in de Duinen van Soest woonden. Letterlijk ‘in’ de duinen, ze waren overal om ons…
-
De Fata Morgana
Ik ga je uitleggen hoe dit enorme eiland, op Groenland na het grootste ter wereld, de inzet werd van een schimmenspel vóór de oorlog, dat terecht werd aangeduid als een luchtspiegeling en hoe dit na de oorlog nog eens een keer ten tonele werd gevoerd om de koloniale belangen van Nederland te dienen. Je krijgt te maken met mijn opa als lid van een commissie die een rol speelde in dat schimmenspel. Het beschrijft voor opa de situatie van 1934, dus 2 jaar na terugkeer in Nederland. Om bij opa te beginnen geef ik je een citaat uit een van de brieven van Oom Wim uit Nieuw Zeeland: “Mijn vader…
-
De kranslegging
Het is voorjaar 1934. Wim Engel en familie wonen in Den Haag, inmiddels na 2 verhuizingen in de Kwikstaartlaan nr 6. Onthoud dat adres. Diverse kranten melden het leggen van een krans door de Vaderlandse Club bij het graf in Delft van de in maart gestorven koningin moeder Emma. Deze regentes na de dood van Willem III was erg populair onder de koningsgezinde Vaderlandse Club, zo blijkt, want ze lieten met het vliegtuig (de Pelikaan) een krans uit Batavia overkomen en stuurden voor de ceremonie hun allerbeste voormannen. Subtiel…. op de tweede rij mijn opa en oma. Het artikel Nu gaat het mij niet alleen om deze gebeurtenis, maar meer…
-
De afschriften
Gek, hoe die dingen gaan. Toen ik vorig jaar mijn nichtje vertelde over ‘mijn opa in de oorlog’, was haar reactie: “Ehhh oom, Je gaat me toch niet vertellen dat …. mmm… moeten we ons ergens zorgen over maken???” Mijn reactie was toen ontkennend, want in alle oorlogsdocumenten die ik had waren wel veel bijzonderheden te vinden om die onbekende opa een beetje te leren kennen, maar er was niets dat er ook maar op wees dat hij ‘fout’ was in de oorlog. Als het erom ging eerder het tegendeel…. pfff!!! Maar nu moet ik daar tóch nog een kanttekening bij maken, waarbij het meer gaat om wat vóór die…
-
Wat de Vaderlandse Club wilde
Je zit je nu af te vragen: “Serieus??? Welke kant wil hij op met al die verhalen over de politiek van Nederlands Indië?” Dusssss …. ik zal je kort vertellen wat men vond in die Vaderlandse Club en tegelijk duidelijk maken wat dat van doen heeft met Opa Wim Engel senior. Eerst die club Enerzijds heeft deze vereniging de naam te danken aan het discussieclubje waarmee het allemaal is begonnen. Anderzijds was die afkorting te goed om de kans niet te missen, te worden gezien als club met de nieuwe VOC mentaliteit. Vooralsnog heb ik geen bewijs dat mijn opa er toen bij was, maar zeker is, dat hij in…
-
Holland eerst
Ofwel: Hoe een clubje een politieke partij werd Nee inderdaad, geen prettige titel. In dit tijdgewricht en politieke klimaat horen we over ‘America First’, maar denk niet dat Trumpianen aan de overkant van de oceaan het alleenrecht hebben op dit motto. Ook Nederlanders kunnen er wat van. En …. als het gaat om Indië : toen kónden er wat van…. Tussen je oren Kolonialisme heet het, en dat is veel meer dan een aardrijkskundig of historisch fenomeen. Dit is een noodzakelijke toelichting op de situatie, waarin zich 100 jaar geleden mijn grootouders bevonden…. Kolonialisme zit evenveel in de hoofden van kolonialen. Ook aan opa Wim Engel senior en zijn gezin…
-
Engel & Co
De NHM figureert op diverse manieren in het verhaal van mijn grootouders in Indië. NHM is de Nederlandse Handel-Maatschappij, een import-export bedrijf dat de financiële situatie moest verbeteren. Door de koning opgericht in 1824 en nog steeds beïnvloed door het hof in de tijd waarover ik spreek, de jaren ’20 van de twintigste eeuw. Dat ging pas echt goed, toen Willem 1 het monopolie op opium aan de NHM gaf. Spoedig kwam daar textiel bij en dankzij het bankoptreden dat de NHM ging doen kwam in Nederland de textiel industrie van de grond. Koffie, thee, suiker, specerijen en tabak waren er al eeuwen. Multatuli klaagde in zijn Max Havelaar de…
-
Indië
We moeten het hebben over Indië. Niet India, niet Indonesië, maar Indië, een zéér specifiek begrip, gebruikt door mijn voorouders en vele anderen. Zo’n theoretisch artikel als dit is natuurlijk helemaal niet nodig. Excuses, het ligt aan mij. Ik meen dat het nodig is om het verhaal van de familie Engel wat context te verschaffen. Een historisch verantwoord artikel wordt het nu óók weer niet, maar tóch een kleine inkijk. Zie het als een vooruitblik op nog te schrijven blogs…. Kolonie????. Een land dat botweg een ander land aan de andere kant van de wereld betitelt als haar bezit, dat is al verbazingwekkend genoeg. Landjepik op grote schaal. En minder onschuldig dan het spelletje…
-
Ups and Downs in Indië
Een bericht over de carrière van mijn opa. Volgens mij is het niet altijd even soepel verlopen. De beloftes waren mooi, maar de werkelijkheid had andere plannen. Uit documenten die ik vond blijkt, dat hij in december 1920 vernam ergens in maart 1921 te kunnen beginnen met werken voor ‘den Gouverneur Generaal’ en dan wel als ‘gegradueerd ambtenaar’. Zeg maar een ambtenaar met een studie en aangezien mijn opa goed was in rekenen en boekhouden kun je een beeld maken van het soort werk dat van hem verwacht werd. In zijn eigen archief bewaarde hij brieven, waaruit blijkt dat de Minister van Koloniën hem aanstelt bij de Staatsspoor- en Tramwegen.…
