Even pauze

Het plan was om van verhalen over mijn opa uit te gaan. Het leek me zo makkelijk. Ik had een hoop bronnen zelf in huis, ik had in Amersfoort honderden andere bronnen gevonden, dus kon over ‘opa’ en zijn laatste 5 levensjaren losbarsten…. Totdat ik onverwachts toch nog een hele reeks andere gegevens vond, die ook veel verder in de tijd terug gingen. Gegevens, die lang niet allemaal zo helder waren als ik dacht dat de laatste 5 jaren waren geweest. Wim Engel kwam in die eerdere documenten naar voren als een gedisciplineerde en intelligente man, die gekenmerkt werd door plichtsbesef en een nadrukkelijke hang naar nauwgezetheid. Een ideale secretaris, zullen we zeggen….

Het was niet eens in me opgekomen om naar dingen te zoeken van vóór 1939. Ja, opa en oma waren getrouwd, in Haarlem, 1917. Ik heb zelfs het originele trouwboekje in bezit. En ja, ik wist óók, dat hij militair was geweest en daarna in Indië ambtenaar. Oma’s fotoalbums toonden hoe in de loop der jaren zijn uiterlijk veranderde en hij – naar mijn smaak – erg vroeg als oude man overkwam. Hoe hij net als later zijn zoon en nog later ik als zijn kleinzoon zelf een tuin had aangelegd.

Ik had me ook verwonderd over het schijnbaar moeiteloos accepteren van die koloniale stand van zaken en over hoe hij en mijn oma zich daarin een luxueus leven in Sorabaja, Bandoeng, Weltevreden en Batavia hadden gebouwd. Mijn conclusie: dat was het!. Had me erbij neergelegd, ‘dat je gewoonweg niet aan meer kennis en inzichten kon komen‘. Tot het moment, dat ik die vergeten map met een stuk of 100 documenten vond, die me inderdaad zouden terugbrengen ver vóór 1939 en die langzamerhand heel andere aspecten naar voren bracht, mede een reden om op internet óók eens te zoeken naar oudere documenten….

Delven in Delpher

Om een voorbeeld te geven van die schat aan extra informatie hieronder een schermafbeelding van een zoekopdracht aan het ‘krantenarchief’ van delpher.nl. Je kon gewoon niets meer vinden????? Nou, dat bleek mee te vallen ….

Politiek

Nou, dat kon wél, dussss!!! Dat ik daarbij op documenten zou stoten die aantonen, dat hij wel degelijk een eigen politieke keuze maakte en daar ook behoorlijk diep in ging, wie had dat durven denken? Dat hij zelfs écht secretaris was geweest! Van de VC, nog wel….

Een begrip als ‘De Vaderlandse Club‘ (De VC met in ons land het vertegenwoordigend comité, ofwel de vc) was voor mij totaal nieuw. Wat was indertijd de Ethische Politiek geweest, waartegen deze club opkwam? Wat precies was de rol die Wim Engel hierin speelde??? Zinnen als : “Nederlandsch Indië is dan pas Nederlandsch Indië als Nieuw Guinea wordt bevolkt door mannen en vrouwen van Nederlandsche afkomst.,” zijn op zichzelf al schokkend genoeg. Om vervolgens te ontdekken dat je eigen opa zó verweven was met die VC, dat ook hij die leus onderschreef, dat is nog schokkender… Ik verzin het echt niet. Online, in kranten, tijdschriften en in boekvorm zijn meer dan genoeg nieuwe verhalen te vinden.

Over die foto

Diverse foto’s uit de oude albums krijgen ineens een heel andere betekenis door deze nieuwe context. Er is tijd nodig om daar dieper in te duiken, dus in plaats van verhaaltjes schrijven ben ik aan het scannen gegaan en heb de laatste weken heel veel op internet doorgebracht. Ik kocht het boek van Dr. P. Drooglever met diens dissertatie over de Vaderlandse Club. Dat ben ik aan het lezen. Ineens een boek (pamflet, eigenlijk), geschreven door onder anderen mijn opa. Dat is op zijn minst één van de verhalen die verteld moeten worden!!! Ik lees inmiddels ook Geert Maks ‘De eeuw van mijn vader‘ opnieuw. De delen Loe de Jong’s grote werk, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog zijn vrij te downloaden. Dat deed ik met de delen over Nederlands Indië. De schellen vallen me dagelijks enkele keren van mijn ogen, of zoals een bevriende collega zei in 2004, toen we Minsk bezochten: “My eyes are falling out of my head….”.

Zoals ik zei, enige tijd is nodig om dit te verwerken. Die foto hierboven, bijvoorbeeld, verdient nu ineens veel meer aandacht. Het kristalliseert allemaal vanzelf wel uit en dan ga ik door met verhaaltjes, al vind ik op dit moment dat verkleinwoord ineens niet meer zo van toepassing. Zodra er een uitspringt zul je er een bericht over zien, zoals dat van eergisteren, toen ik een rechtszaak over een gebeurtenis uit 1914 voor ogen kreeg, met een verhaal dat kleurrijk genoeg is om zichzelf te vertellen.

Binnenkort

Er is alvast een tipje van de sluier opgelicht, maar er valt nog meer te vertellen. Nogal veel meer, eerlijk gezegd. Ik ga het zo goed, kort en duidelijk mogelijk bij elkaar zetten. Vanaf 1 februari bouw ik het van onder af aan op, zodat de spanning lekker toeneemt. Laat me dus beginnen bij Wims vroege jaren.